ضرورت و اهميت تحقيق :

با توجه به محدوديت  هاي زماني كه در امر تدريس وجود دارد فراگيران بايد در ظرف مدت كوتاهي مواد آموزشي معيني را فرا گرفته و مورد ارزشيابي قرار گيرند . و اين در حالي است كه سرعت يادگيري در همه ي فراگيران يكسان نمي باشد. وجود اين محدوديت ها ايجاب مي كند كه تكاليفي را  از نظر كمي و كيفي طراحي و تنظيم نموده كه از جمله آنها تكاليف تكراري و مشابه است. همچنين كمبود فضاهاي آموزشي و چند نوبته بودن بسياري از مدارس كشور باعث كوتاهتر شدن زمان آموزش گرديده كه افت تحصيلي دانش آموزان را نيز به همراه دارد. وجود مشكلات فوق ايجاب مي كند كه معلمين تكاليفي را از نظر كمي و كيفي و بصورت تكراري و مشابه طراحي نمايند تا مواد آموزشي تدريس شده توسط معلم تثبيت گردد. نكته ديگر كه مي توان به آن اشاره كرد فوايد انجام تكاليف تكراري و مشابه است كه به بيان آن ها مي پردازيم :

-          تكرار و تمرين مطالب باعث تثبيت آموخته ها در ذهن دانش آموز مي گردد.

-     با تمرين و تكرار هر چه بيشتر يادگيري دانش آموز تقويت مي گردد و بدين ترتيب توانائي او در تعميق آموخته ها و كاربرد آنها در موقعيت هاي جديد افزايش خواهد يافت.

-           دانش آموز مي فهمد كه يادگيري با انجام تمرين و تكرار نيز انجام مي گيرد.

-           دانش آموزان ضعيف با انجام تكاليف تكراري و مشابه مي توانند خود را به سايرين برسانند.

-           ثبات و استقامت را به دانش آموزان مي آموزد.

-          سرعت عمل و ساير مهارت هاي او تقويت مي يابد.

-           نقاط ضعف دانش آموز برطرف مي گردد.

بايد توجه داشته باشيم براي رسيدن به موارد فوق بايد براي تنظيم و طراحي تكاليف به نكات ذيل توجه داشته باشيم:

1 - متناسب بودن با جنبه هاي رشدبدني،عقلاني،عاطفي،

2 - متناسب بودن با توانائي هاي ذهني دانش آموزان.

3- در نظر گرفتن شرايط و زمان مناسب براي انجام تكاليف

4 - حجم آنها به گونه اي باشد كه فرصت هاي كافي براي بازي ،ورزش و تفريح باقي بماند.

5 - براي طرح تكاليف ايجاد انگيزه و تشويق و ترغيب دانش آموز را نيز بايد مد نظر داشت كه از جمله راه هاي ايجاد انگيزه را مي توان به آگاه كردن دانش آموز از اهداف تكليف ،كوتاه بودن و جالب بودن تكاليف، ارزشيابي نمودن و تشويق نمودن والدين به انجام آن اشاره نمود.

آخرين نكته اي كه بايد بدان اشاره كرد اين است كه اگر تكاليف تكراري و مشابه      به صورت اصولي طرح نگرددآثار منفي نيز در پيش رو دارد كه مهمترين آنها  عبارتند از :

1 -از دست دادن علاقه به درس و مدرسه و خستگي جسمي و روحي و محروم شدن از اوقات فراغت است.

2 - ايجاد تضاد بين روش تدريس معلم و خواسته والدين.

3 - رو نويسي از تكاليف ديگران كه باعث كاهش ياد گيري دانش آموز مي گردد.

بر اين اساس احساس مي شود كه بايد به مسئله تكاليف تكراري و مشابه نگرش دوباره داشت كه در اين تحقيق سعي كرده ايم كه نقش انجام تكاليف تكراري و مشابه را بر پيشرفت تحصيلي بررسي نماييم.

 

تاريخچه تكاليف تكراري و مشابه :

انجام تكاليف تكراري و مشابه مترادف با آغاز آموزش بوده است و مطالعات زيادي از حدود سال 1842 در مورد تكليف شب انجام شده است ولي چون در قرن بيستم از اهميت خاصي بر خوردار شد و اين نگرش بود كه نسبت به ذهن انسان پيدا شد كه مي بايست به وسيله تمرين هاي ذهني با حفظ كردن تقويت شود. بنا بر اين تحقيقات تجربي در اين زمينه شروع شد و در سال 1904 ميلادي باعث ساقط شدن تكاليف تكراري از درجه اعتبار گرديد و روش هاي حل مسئله جايگزين گرديد. اما در ايران ،دانش آموزان لوح هاي چوبي داشتند كه بر آنها جملاتي از حكمت و معرفت مي نوشتند و به عنوان تكليف آنها را حفظ مي كردند و همواره اين ضرب المثل در بين مردم وجود داشت كه :

(الدرس‘ حرف‘’ و التكرار‘ الف‘’ ) يعني درس يك مرتبه و تكرار آن        جهت يادگيري هزار مرتبه ،و اين  حاكي از جايگاه و نحوه ي نگرش به تكاليف تكراري مي باشد.

 

فرضيه هاي تحقيق :

1 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و تثبيت آمو خته هاي دانش آموزان رابطه وجود دارد.

2 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و فراگيري عمقي رابطه وجود دارد.

3 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و افزايش سرعت عمل در ياد آوري مطالب و تقويت حضور ذهن رابطه وجود دارد.

4 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه  و كاهش خلاقيت رابطه وجود دارد.

5 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و احساس خستگي و كسالت ذهن دانش آموز رابطه وجود دارد.

6 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و رفع نقاط ضعف و تقويت روحيه استقلال و خود باوري رابطه وجود دارد

بخش دوم

جامعه ي آماري :

جامعه ي آماري را دانش آموزان مدارس راهنمايي سطح شهر تفت تشكيل مي دهند.

 

نمونه ي مورد مطالعه :

نمونه تحقيق را يكصد نفر از دانش آموزان پسر مقطع راهنمايي سطح شهر تفت تشكيل مي دهند.

 

روش نمونه گيري :

از روش خو شه اي استفاده شده است كه از شهرستان تفت مركز شهر انتخاب شده و از سطح شهر به طور تصادفي دانش آموزان چند مدرسه انتخاب شده و مورد مطالعه قرار گرفتند.

 

ابزار  پژوهش :

پرسش نامه اي شامل 19 سؤال بوده است كه نمونه اي از آن را در صفحه ضمايم مشاهده مي كنيد.

بخش سوم

 

 

تجزيه و تحليل و نتيجه گيري يافته ها :

در موارد ذيل درصد اطمينان 95 % مي باشد .

فرضيه 1 : بيشترافراد معتقدند بين انجام تكاليف تكراري و تثبيت آموخته هاي دانش آموزان رابطه وجود دارد .

 
H1
H0
موافقم
تا حدودي موافقم
مخالفم
تا حدودي مخالفم
سؤال 1

38

42

12

8

سؤال 2

48

37

11

4

سؤال 3

45

31

17

7

 

 

پس چون 65/1<  16/4  است فرض صفر رد مي شود بنابراين بين انجام تكاليف تكراري و تثبيت آموخته هاي دانش آموزان رابطه معني داري وجود دارد .

 

 

فرضه 2 : بيشتر     افراد معتقدند بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و فراگيري عمقي رابطه وجود دارد .

 
H1
H0
موافقم
تا حدودي موافقم
مخالفم
تا حدودي مخالفم
سؤال 1

43

32

17

8

سؤال 2

47

40

10

3

سؤال 3

43

31

15

11

 

 

پس چون 65/1 <  67/3  فرض صفر رد مي شود و اين بدان معناست كه بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و فراگيري عمقي رابطه معني داري وجود دارد .

 

 

فرضيه 3 : بيشتر   افراد معتقدند بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و افزايش سرعت عمل در يادآوري مطالب و تقويت حضور ذهن رابطه وجود دارد .

 
H1
H0
موافقم
تا حدودي موافقم
مخالفم
تا حدودي مخالفم
سؤال 1

64

24

8

3

سؤال 2

44

34

12

10

سؤال 3

48

28

12

11

 

 

پس چون 65/1 <  06/3  فرض صفر رد مي شود يعني بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و افزايش سرعت عمل در يادآوري مطالب و تقويت حضور ذهن  رابطه معني داري وجود دارد .

 

 

فرضيه 4 : بيشتر  افراد معتقدند بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و افزايش خلاقيت رابطه وجود دارد .

 
H1
H0
موافقم
تا حدودي موافقم
مخالفم
تا حدودي مخالفم
سؤال 1

40

36

17

7

سؤال 2

32

39

17

12

سؤال 3

23

40

28

9

 

 

پس چون 65/1  > 23/6- مي باشد فرض صفر پذيرفته مي شود بنابراين بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و افزايش خلاقيت رابطه معني داري وجود ندارد .

 

 

فرضيه 5 : بيشتر افراد معتقدند بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و احساس خستگي و كسالت ذهن دانش آموزان رابطه وجود دارد .

 
H1
H0
موافقم
تا حدودي موافقم
مخالفم
تا حدودي مخالفم
سؤال 1

27

22

37

14

سؤال 2

32

16

31

21

سؤال 3

12

6

69

13

 

 

پس چون 65/1- > 49/4- مي باشد پس فرض صفر پذيرفته مي شود بنابراين بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و احساس خستگي و كسالت ذهن دانش آموز رابطه معني داري وجود ندارد .

 

 

فرضيه 6 : بيش از       افراد معتقدند بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و رفع نقاط ضعف و تقويت روحيه استقلال و خودباوري رابطه وجود دارد .

 
H1
H0
موافقم
تا حدودي موافقم
مخالفم
تا حدودي مخالفم
سؤال 1

44

30

15

11

سؤال 2

38

35

18

9

سؤال 3

49

29

9

13

سؤال 4

69

13

14

4

 

 

پس چون 65/1 <  04/2 است فرض صفر پذيرفته مي شود بنابراين بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و رفع نقاط ضعف و تقويت روحيه استقلال و خودباوري  رابطه معني داري وجود دارد .

 

 

 

نتيجه گيري و پيشنهادات :

با توجه به اينكه هدف اين تحقيق بررسي رابطه بين انجام تكاليف تكراري بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان مي باشد و يافته هاي كلي اين پژوهش عبارتند از :

1 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و تثبيت آمو خته هاي دانش آموزان رابطه معني داري وجود دارد.

2 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و فراگيري عمقي رابطه معني داري وجود دارد.

3 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و افزايش سرعت عمل در ياد آوري مطالب و تقويت حضور ذهن رابطه معني داري وجود دارد.

4 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه  و كاهش خلاقيت رابطه معني داري وجود ندارد.

5 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و احساس خستگي و كسالت ذهن دانش آموز رابطه معني داري وجود ندارد.

6 - بين انجام تكاليف تكراري و مشابه و رفع نقاط ضعف و تقويت روحيه استقلال و خود باوري رابطه معني داري وجود ندارد.

 

پيشنهادات :

پيشنهاد مي شود كه :

1)   معلمان يك پرونده تكليف درسي براي بررسي و ارزشيابي هر دانش آموز تنظيم كنند و ويژگيهاي فردي ، روند انجام تكليف و نوع تكليف در آن ثبت و بر طبق آن به دانش آموز تكليف بدهند .

2)   تمرينات و تكاليف تكراري و مشابه به گونه اي طراحي شوند كه تقريباً مراحل تفكر دانش آموز را در بر گيرند و فرصت كافي و لازم را به دانش آموز بدهد .

3)  بهتر است وزارت آموزش و پرورش به منظور كمك و تسريع انتقال اطلاعات و تثبيت آموخته ها در دانش آموزان دوره هايي را به منظور چگونگي طرح تكاليف درسي براي آموزش معلمان در نظر بگيرد .

بخش چهارم

 

منابع و مآخذ :

1)      فصل نامه تعليم تربيت شماره 20

2)     عبدالرحمن صفارپور / گزارش نحوه برخورد معلم از سوي وزارت آموزش و پرورش با تكليف شب / 1370

3)    آموزش و پرورش براي آينده / ترجمه گروه كارشناسان انتشارات مدرسه / 1370

4)    احمد شبلي / تاريخ آموزشي در اسلام / ترجمه محمد حسين ساكت

5)    دكتر نادر قلي قورچيان / فصل نامه تعليم و تربيت شماره 2 / 1371

ضمائم

 

دانش آموز عزيز :

پرسشنامه ذيل به منظور انجام تحقيقي در مورد تأثير انجام تكاليف تكراري و مشابه بر پيشرفت تحصيلي مي باشد . لذا از شما خواهشمند است كه با پاسخگويي دقيق به تك تك موارد ما را در انجام اين امر ياري نمائيد .                    

با سپاس فراوان

 


1)       با انجام تكاليف تكراري و مشابه مي توانم مطالب درسي را به خاطر بسپارم .      

موافقم                   تا حدودي موافقم                     مخالفم                  تا حدودي مخالفم

2)     با انجام تكاليف تكراري و مشابه مي توانم مطالب را سريعتر ياد بگيرم . 

موافقم                   تا حدودي موافقم                     مخالفم                  تا حدودي مخالفم

3)    وقتي تكاليف تكراري و مشابه انجام مي دهم درك من از مطالب بيشتر مي شود .

موافقم                   تا حدودي موافق                    مخالفم                  تا حدودي مخالفم

4)     با انجام تكاليف تكراري و مشابه قدرت تفكر در من افزايش مي يابد .

موافقم                   تا حدودي موافقم                     مخالفم                  تا حدودي مخالفم

5)     با انجام تكاليف تكراري و مشابه پيوستگي روابط رياضي با يكديگر را درك مي كنم .

موافقم                  تا حدودي موافقم                      مخالفم                    تا حدودي مخالفم

6)     وقتي تكاليف تكراري و مشابه انجام مي دهم مي توانم آموخته هايم را به              راحتي به كار برم .       

موافقم                   تا حدودي موافقم                     مخالفم                  تا حدودي مخالفم

7)     با انجام تكاليف تكراري و مشابه سريعتر به سؤالات جواب مي دهم .

موافقم                   تا حدودي موافقم                    مخالفم                  تا حدودي مخالفم

8)    وقتي تكاليف تكراري و مشابه انجام مي دهم حضور ذهن خوبي پيدا مي كنم .

موافقم                   تا حدودي موافقم                     مخالفم                  تا حدودي مخالفم

9)     انجام تكاليف تكراري ذهن من را براي درك مطالب بعدي آماده تر مي كند .

موافقم                   تا حدودي موافقم                    مخالفم                  تا حدودي مخالفم

10)   با انجام تكاليف تكراري و مشابه راه حلهاي جديدي براي حل مسائل كشف مي كنم .

موافقم                   تا حدودي موافقم                     مخالفم                  تا حدودي مخالفم

11)   وقتي تكاليف تكراري و مشابه انجام مي دهم ذهن من خلاق مي شود .

موافقم                   تا حدودي موافقم                    مخالفم                  تا حدودي مخالفم

12)  انجام تكاليف تكراري و مشابه باعث مي شود مسائل جديدي را طراحي كنم .

موافقم                  تا حدودي موافقم                     مخالفم                  تا حدودي مخالفم

13) با انجام تكاليف تكراري و مشابه به درس علاقمند مي شوم .

موافقم                   تا حدودي موافقم                   مخالفم                  تا حدودي مخالفم

14) وقتي تكاليف تكراري و مشابه انجام مي دهم در من احساس خستگي و زدگي ايجاد مي شود .

موافقم                 تا حدودي موافقم                  مخالفم                 تا حدودي مخالفم

 

15) با انجام تكاليف تكراري و مشابه در من تأثيري ايجاد نمي كند .

موافقم                 تا حدودي موافقم                  مخالفم                تا حدودي مخالفم

16) انجام تكاليف تكراري و مشابه باعث مي شود مشكلات درسي من برطرف شود . 

موافقم                 تا حدودي موافقم                  مخالفم               تا حدودي مخالفم

17) با انجام تكاليف تكراري و مشابه  مي توانم بدون كمك ديگران مسائل را حل كنم .

موافقم                   تا حدودي موافقم                    مخالفم              تا حدودي مخالفم

18) وقتي تكاليف تكراري و مشابه انجام مي دهم در خود اعتماد به نفس پيدا مي كنم .

موافقم                  تا حدودي موافقم                 مخالفم                تا حدودي مخالفم

19) با انجام تكاليف تكراري و مشابه به نقاط ضعف خود پي مي برم .

موافقم                   تا حدودي موافقم                   مخالفم                تا حدودي مخالفم